Một người gửi 100 tỷ đồng vào ngân hàng. Tờ tiền không tăng thêm. Ngân hàng Nhà nước không in thêm một đồng nào. Vậy mà trên sổ sách, số tiền chạy ra thị trường nhà đất có thể phình lên gấp nhiều lần. ví dụ lúc này đang sốt đất đai 

Ngân hàng không cất cả 100 tỷ trong két. Theo ví dụ dễ hình dung, cứ 100 đồng tiền gửi thì giữ lại 10 đồng để phòng khách rút, còn 90 đồng đem cho vay. Ông A vay 90 tỷ mua đất của ông B. Ông B không cất 90 tỷ dưới gối. Ông gửi lại ngân hàng. Ngân hàng giữ 9 tỷ, cho ông C vay 81 tỷ. Ông C mua đất của ông D. Ông D lại gửi ngân hàng. Cứ mỗi vòng, số cho vay bằng 90% vòng trước.

Cộng hết các vòng, ngân hàng đã cho vay 900 tỷ. Tổng số dư tiền gửi ghi trên sổ là 1.000 tỷ. Tiền mặt ban đầu vẫn chỉ có 100 tỷ. 900 tỷ kia là số dư trên giấy, tạo ra bằng các khoản vay nối tiếp nhau.

Nếu lãi cho vay khoảng 10% một năm và lãi trả người gửi tiền khoảng 6% một năm, thì với cả chuỗi này ngân hàng thu lãi cho vay khoảng 90 tỷ, trả lãi người gửi khoảng 60 tỷ, còn ăn chênh khoảng 30 tỷ một năm. Đó là phần chênh trước lương nhân viên, thuế và nợ xấu.

Số 900 tỷ trên giấy đổ vào cùng một quỹ đất. Người bán nhận tiền, gửi ngân hàng, ngân hàng lại cho người khác vay để mua tiếp. Giá đất bị đẩy lên dù ngoài đường không có thêm một tờ tiền mới. Lạm phát của nhà đất trong ví dụ này không bắt đầu từ máy in tiền. Nó bắt đầu từ việc một khoản gửi 100 tỷ được cho vay đi cho vay lại thành 1.000 tỷ trên sổ.

Khi ngân hàng và chủ đất là một nhà

Nguy hiểm hơn là ngân hàng đó nằm trong một nhóm đang ôm nhiều đất. Họ không cần khách lạ. Họ bỏ vào ngân hàng của họ 100 tỷ .Người trong nhóm, hoặc người thân, đứng ra mua chính mảnh đất của nhóm. Tiền vay từ ngân hàng của họ, trả cho công ty của họ, rồi gửi ngược lại ngân hàng của họ. Sổ sách vẫn hiện một thương vụ mua bán. Ngoài đường, giá đất vừa được đẩy lên một nấc.

Cứ mỗi vòng, giá ghi trong hợp đồng cao hơn vòng trước. Ngân hàng nhìn giá mới đó để cho vay tiếp, vì tài sản thế chấp trên giấy đã đắt hơn. Tiền không ra khỏi nhóm. Nó chỉ chạy từ két sang sổ vay, sang tên người mua, rồi quay lại két. Với 100 tỷ tiền gửi ban đầu, các vòng giả mua giả bán vẫn tạo ra hàng trăm tỷ trên giấy, và mỗi vòng gắn với một mức giá đất cao hơn.

Người ngoài nhìn thấy đất tăng liên tục thì tưởng đang sốt thật. Họ vay ngân hàng khác, hoặc vay chính ngân hàng đó, để mua ở giá đã bị thổi. Người trong nhóm bán được cho người ngoài là lúc tiền giả trên sổ biến thành tiền thật trong túi họ.

Khi không còn người mới nhảy vào, giá không giữ được. Đất xuống. Người mua sau cùng ôm mảnh đất giá cao, khoản vay vẫn nguyên, ngân hàng siết nợ hoặc phát mại không đủ trả gốc. Nhóm đã bán từ các vòng trước thì đã thoát. Người không biết chuyện mua bán lòng vòng là người chịu.còn nhóm đó không mất gì cả họ đã nhanh chân đẩy gần hết số bất động sản cần bán .để đọc thêm nhiều thông tin  hãy vào ĐĂNG TIN RAO VẶT hàng ngày xem tin mới